Blokkade van Berlijn

Tijdens de Blokkade van Berlijn stonden de geallieerden lijnrecht tegenover elkaar. Het leidde uiteindelijk niet tot een militair conflict, maar de spanning tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie nam toe.

De Berlijnse Blokkade gold als één van de eerste beproevingen tijdens de Koude Oorlog. Net als Duitsland als geheel bestond ook Berlijn uit vier bezettingszones; een deel voor de Fransen, Engelsen, Amerikanen en de Russen. Het frappante was dat Berlijn op het door de Sovjet-Unie bezette gedeelte van Duitsland lag. De reden die ten grondslag ligt aan het ontstaan van de Blokkade van Berlijn is niet overduidelijk.

Scenario 1: De invoering van de D-Mark

De Amerikanen, Fransen en Engelsen besloten om in West-Duitsland de D-Mark als wettelijk betaalmiddel in te voeren. Als reactie hierop stapt de Sovjet-Unie op 20 maart 1948 uit de Geallieerde Controleraad. De Sovjets beweerden namelijk dat dit in strijd is met de afspraken die gemaakt zijn tijdens de Conferentie van Jalta in februari 1945. Hierin werd vastgesteld dat Duitsland als één economische eenheid bestuurd dient te worden. Uit onvrede besloot de Sovjet-Unie uiteindelijk tot het blokkeren van alle toegangswegen tot West-Berlijn.

Scenario 2: Sovjet-Unie wil Berlijn in zijn geheel opeisen

Een andere mogelijkheid die ten grondslag zou kunnen liggen aan de Berlijnse Blokkade is het feit dat de Sovjet-Unie uit was op het geheel inlijven van Berlijn. De situatie voor de Oost-Berlijners en de DDR werd er door de jaren heen niet beter op, omdat de Sovjet-Unie de stad leeg roofden om de schade die het land in de Tweede Wereldoorlog leed, te herstellen. Alle hulpbronnen gingen linea recta van Oost-Duitsland naar de Sovjet-Unie. Als aanvulling daarop konden ze de goederen uit West-Berlijn prima gebruiken.

Op 15 juni 1948 sloten de Sovjet-Unie alle autosnelwegen naar West-Berlijn af. Een week later werden ook alle waterwegen afgesloten. Tevens werd bepaald dat er geen voedsel en hulpbronnen vanuit Oost-Berlijn naar West-Berlijn getransporteerd mochten worden. West-Berlijn werd daarmee feitelijk compleet geïsoleerd.

Om de West-Berlijners toch te kunnen laten voorzien in hun behoeften werd een luchtbrug gecreëerd door de Amerikanen onder de naam Operatie Vittles. Voedsel, kleding en andere hulpbronnen werden vanaf 26 juni 1948 door Amerikaanse vliegtuigen geleverd op het vliegveld van Berlijn Tempelhof. In totaal werd voor 2,4 ton aan producten gedropt in een periode van ongeveer een jaar. Hierdoor werden in totaal 2,2 miljoen inwoners van West-Berlijn gered.

De Sovjet-Unie deed geen moeite om de Berlijnse luchtbrug ongedaan te maken. Aan de ene kant verwachtte ze dat de Amerikanen de hoop snel zouden opgeven en dat daarmee West-Berlijn in de handen van de Sovjet-Unie zou vallen. Aan de andere kant wilde zij ook geen risico nemen met betrekking tot een militair conflict, die het gevolg zou kunnen zijn wanneer de Sovjet-Unie de luchtbrug onschadelijk zou maken.

Uiteindelijk werd de Blokkade van Berlijn op 12 mei 1949 opgeheven en werden wegen weer vrijgegeven door de Sovjet-Unie. De luchtbrug van de Amerikanen hield nog een paar maanden aan, totdat het wegverkeer weer volledig genormaliseerd was. Als gevolg van de Berlijnse Blokkade werden de grenscontroles tussen Oost en West extra verscherpt. Om de leegloop vanuit Oost-Berlijn tegen te gaan werd in 1961 uiteindelijk de Berlijnse Muur gebouwd.

E-Book Koude Oorlog